Fiołek trójbarwny i bratek polny
W lecznictwie poza fiołkiem trójbarwnym wykorzystywany jest fiołek polny, jednak o słabszym działaniu. Obie te rośliny występują rodzimie w strefie klimatu umiarkowanego - w Europie, Ameryce Północnej, Azji. W Polsce pospolite na polach, ugorach, miedzach, rzadziej na łąkach lub brzegach lasów. Fiołek trójbarwny jest jednoroczną lub dwuletnią rośliną wykształcającą prosto wzniesioną, czasem nieco ścielącą się łodygę wysokości od 10 do 30 cm. Łodyga jest zwykle rozgałęziona, ulistniona skrętolegle. Liście ogonkowe z dwoma dużymi, pierzasto wcinanymi przylistkami. Na szczytach rozgałęzień pędów wyrastają pojedyncze, pięciokrotne kwiaty, miniaturki ogrodowych bratków. Płatki korony dłuższe od działek kielicha: dwa górne najczęściej fioletowe, dwa boczne niebieskofioletowe lub żółte, dolny, największy płatek żółtego koloru, wykształca u podstawy zielonawo fioletową ostrogę.
Owocem jest podłużnie jajowata, łatwo pękająca torebka. Fiołek polny nie wykazuje istotnych różnic morfologicznych w porównaniu z fiołkiem trójbarwnym. Ma jedynie mniejsze kwiaty o bladożółtych płatkach korony, nieco krótszych od działek kielicha. Surowcem leczniczym są kwitnące pędy obu gatunków fiołków, które kwitną od maja do września. Zbiera się je przez cały okres kwitnienia, nim roślina wykształci torebki nasienne. Ścina się całe pędy nadziemne, następnie szybko suszy w cieniu lub suszarniach opałowych.